Η μεθοδολογία της QS - Πώς να διαβάσετε τους πίνακες αξιολόγησης

Η ανάγκη για διεθνείς συγκρίσεις αναπτύσσεται συνεχώς. Οι άνθρωποι ταξίδευαν για την μόρφωσή τους από την εποχή του Μεσαίωνα, αλλά ποτέ στο παρελθόν δεν υπήρξαν σπουδαστικές μετακινήσεις, εκτός συνόρων, σε τόσο μεγάλο αριθμό. Μια μεγάλη πρόοδος στην σπουδαστική κινητικότητα παρατηρήθηκε στα τέλη του 1970, όταν οι αριθμοί αυξήθηκαν κατά 30%, και στις αρχές του 1990, όπου η αύξηση ήταν ακόμα μεγαλύτερη. Ωστόσο, αυτά φαντάζουν ασήμαντα αν συγκριθούν με την κατά 50% αύξηση η οποία έγινε από το 2000. Η UNESCO εκτιμά τώρα ότι ο συνολικός αριθμός των  φοιτητών σ’ όλο τον κόσμο έχει ξεπεράσει τα 132 εκατομμύρια, από τους οποίους τα τρία εκατομμύρια σπουδάζουν στο εξωτερικό.

Περισσότεροι από τους μισούς αυτής της ομάδας απευθύνονται σε τέσσερεις χώρες. Την Γαλλία, την Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ (οι οποίες μάλιστα παίρνουν το κατά πολύ μεγαλύτερο μερίδιο,  παρ’ όλες τις διακυμάνσεις των τελευταίων ετών.) Η Αυστραλία, ο Καναδάς και η Ιαπωνία είναι οι αμέσως μεγαλύτεροι σπουδαστικοί προορισμοί, μολονότι χώρες όπως η Κίνα έχουν αρχίσει να δείχνουν σημάδια προσχώρησης σ’ αυτήν την ομάδα. Ο Times Higher QS World University Rankings  παρουσιάζει ζωντανά τα αίτια αυτού του φαινόμενου αφότου οι χώρες αυτές (με μερικές τιμητικές προσθήκες) είναι που κυριαρχούν στις πρώτες θέσεις. Τα Αμερικανικά πανεπιστήμια κρατούν, σε μόνιμη βάση, περισσότερο από το ένα τρίτο των 100 κορυφαίων θέσεων, όμως αυτό είναι λιγότερο απ’ ότι προέβλεπαν πολλοί αναλυτές. Διάσημα Αμερικανικά ονόματα, με πρώτο σε όλα αυτά τα τρία τελευταία χρόνια το πανεπιστήμιο του Harvard, κρατούν τις περισσότερες θέσεις στην κορυφή των 20, μολονότι η πίεσή τους αρχίζει ήδη να χαλαρώνει. Τα Ευρωπαϊκά πανεπιστήμια έρχονται στήθος με στήθος με τα αντιπροσωπευτικά Αμερικάνικα στην κορυφή των 100, με πρώτα τα Βρετανικά ιδρύματα, και την Αυστραλία να είναι κοντά.

Όλα τα πανεπιστήμια σ’ αυτό το σημείο του βιβλίου είναι κορυφαία ιδρύματα. Προσφέρουν μόρφωση σε ηγετικούς εκπροσώπους κάθε κλάδου δραστηριότητας από την ιατρική μέχρι την πολιτική, και παράγουν νέες γνώσεις με αυξανόμενη πρόοδο σε όλους τους τομείς. Οι βαθμολογικές κατατάξεις στηρίζονται στη χρήση προσεκτικά επιλεγμένων κριτηρίων. Μολονότι η βαθμολογία που δίνεται σε κάθε ίδρυμα είναι μία, ωστόσο οι  στήλες με τα δεδομένα παρουσιάζουν την δράση του κάθε πανεπιστημίου με ξεχωριστά κριτήρια. Αυτά τα δεδομένα αξίζει να τα εξετάσει κανείς προσεκτικά, γιατί κάποιο πανεπιστήμιο μπορεί να είναι πολύ καλό στη σχολή που σας ενδιαφέρει και λιγότερο καλό σε άλλες σχολές που ίσως να σας είναι αδιάφορες.

Η μεγαλύτερη συνιστώσα (περίπου 40%) είναι μια εμπεριστατωμένη  ακαδημαϊκή κριτική: μια εκτίμηση σύμφωνα με την οποία πανεπιστήμια ακολουθούν, βάση στατιστικής, τα υγιή παραδείγματα άλλων, παγκοσμίως κορυφαίων, ιδρυμάτων. Οι πληροφορίες προέρχονται απ’ όλο τον κόσμο και απ’ όλα τα πεδία της ακαδημαϊκής ζωής, κατ’ αυτή την έννοια ένα πανεπιστήμιο θεωρείτε πετυχημένο όταν είναι καλό στα περισσότερα ή σ’ όλα τα επίπεδα. Ονομαστά ειδικά πανεπιστήμια ίσως να χρειάζονται την προσοχή εμπειρογνωμόνων, σε σχέση με το αντικείμενο της εξειδίκευσής τους, προκειμένου να υπάρξει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα ως προς την θέση τους στην παγκόσμια κατάταξη.

Μια ενδελεχής επισκόπηση στην αγορά εργασίας, βασισμένη σ’ ένα αριθμό από τους πλέον ονομαστούς εργοδότες διεθνών αποφοίτων σε παγκόσμια κλίμακα, αποτελεί για τα πανεπιστήμια ακαδημαϊκό θέλγητρο το οποίο έλκει την προσοχή των κορυφαίων στρατολόγων. Αυτός βεβαίως είναι ένας παράγοντας έντονου ενδιαφέροντος για πολλούς σπουδαστές. Ωστόσο όλα τα πανεπιστήμια που εξετάστηκαν στην έρευνα και παρουσιάζονται σε αυτό το βιβλίο παράγουν αποφοίτους με μεγάλη ζήτηση. Αυτό το μέτρο λοιπόν σχεδιάστηκε κυρίως για την αποτίμηση της ελκυστικότητας των πανεπιστημίων προς τους εργοδότες που κινούνται σε διεθνές επίπεδο. Αν εσείς γνωρίζετε ήδη το είδος του εργοδότη, της σταδιοδρομίας και της περιοχής όπου θα εντοπισθεί η αναζήτησή σας, τότε αυτές οι εκτιμήσεις ίσως να μην είναι τόσο σημαντικές για σας. Η κύρια χρησιμότητά τους είναι για σπουδαστές οι οποίοι θέλουν μιαν ανώτατη εκπαίδευση που θα τους φέρει στο προσκήνιο επιλογής των πολυεθνικών επιχειρήσεων.    

Επίσης εξετάζεται, το κατά πόσον ένα πανεπιστήμιο προσελκύει διεθνώς στελέχη και φοιτητές, ώστε να εκτιμηθεί η θέση και η συμμετοχή του στην παγκοσμιοποίηση. Μολονότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν γενικώς πολλά κορυφαία πανεπιστήμια, ωστόσο σ’ αυτόν τον τομέα δεν κατέχουν τα πρωτεία. Είναι η Ευρώπη και η Ασία που έχουν τα περισσότερα διεθνή πανεπιστήμια στον κόσμο. Έχει συζητηθεί πολύ το γεγονός ότι η μεγάλη έκταση των Ηνωμένων Πολιτειών δυσκολεύει τα πανεπιστήμιά της χώρας στο να έχουν ιδιαίτερα μεγάλη διεθνοποίηση. Για παράδειγμα η Ολλανδία και η Ελβετία, οι οποίες έχουν μεγάλο ποσοστό ξένων φοιτητών και προσωπικού, περιβάλλονται από πολλές χώρες οι οποίες απέχουν ταξίδι μιας ημέρας μεταξύ τους. Ενώ η Αμερικανικές μέσο - πολιτείες δεν συνορεύουν με καμία. Ωστόσο οι υπεύθυνοι της έρευνας θεωρούν αυτό το ζήτημα ένα σημαντικό μέτρο της σοβαρότητας με την οποία τα πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν τον διεθνή τους ρόλο. Άλλωστε και η Αυστραλία μολονότι είναι μια νησιωτική ήπειρος προσελκύει ξένους φοιτητές και ακαδημαϊκούς σε εντυπωσιακό αριθμό. Αντίθετα τα πανεπιστήμια ορισμένων Ασιατικών κρατών, όπως είναι η νότιος Κορέα και η Ιαπωνία, δεν τα καταφέρνουν αρκετά στο μέτρο του διεθνούς προσανατολισμού.  Σήμερα πολλά πανεπιστήμια το θεωρούν προτεραιότητα να κάνουν αλλαγές, όπως για παράδειγμα το να διδάσκουν πολλά μαθήματα στην Αγγλική γλώσσα. Τέτοια ιδρύματα μπορεί στα επόμενα χρόνια να μετακινηθούν ριζικά σε αυτή την πλευρά του πίνακα. Γενικά θεωρούμε ότι αυτός είναι ένας παράγοντας που είναι σημαντικό να ληφθεί υπόψη από τους αλλοδαπούς φοιτητές. Κατά κανόνα ένα πανεπιστήμιο με χαμηλό ποσοστό ξένων φοιτητών και καθηγητών μάλλον θα προσφέρει λιγότερες διευκολύνσεις και θα παρέχει περιορισμένο κοινωνικό ιστό στους ξένους σπουδαστές.

Οι επιδόσεις ενός πανεπιστημίου στην έρευνα, υπολογίζονται με βάση την συχνότητα με την οποία δημοσιεύονται οι ακαδημαϊκές  του εργασίες. Το μέτρο αυτό στοχεύει στο να περιορίσει τον συσχετισμό της ερευνητικής δουλειάς με το μέγεθος του πανεπιστημίου. (Παρουσιάζουμε τον αριθμό δημοσιεύσεων ανά επιστήμονα ώστε να αποτρέψουμε την κυριαρχία των μεγάλων πανεπιστημίων στον πίνακα και εν μέρει να μπορέσουμε να κρίνουμε την συχνότητα των μεγάλων ερευνητικών επιτευγμάτων του κάθε ιδρύματος). Αυτό είναι ένα καλό μέτρο για τους σπουδαστές οι οποίοι προσανατολίζονται σε επιστήμες έρευνας. Μπορεί επίσης να φανεί χρήσιμο στους εισηγητές που κινούνται σε διεθνές επίπεδο, αλλά και σε οργανισμούς οι οποίοι αναζητούν αποδέκτες για τα προς διάθεση κονδύλια έρευνας. Επίσης υπάρχουν και μερικές αναπόφευκτες αποκλίσεις όπως είναι οι εντατικές δημοσιεύσεις που συνηθίζονται στις βιοιατρικές επιστήμες. Μια μεγάλη ιατρική σχολή παρέχει ένα υπέρογκο πλεόνασμα με την μορφή επιστημονικών ανακοινώσεων και δημοσιεύσεων. Είναι επίσης γνωστή η προτίμηση του να δημοσιεύονται αυτά τα δεδομένα στην Αγγλική γλώσσα, και έτσι οι τέχνες και οι ανθρωπιστικές επιστήμες παρουσιάζονται λιγότερο έντονα. Οποιοσδήποτε θα είχε περισσότερο ενδιαφέρον σ’ αυτές τις ειδικότητες θα μπορούσε να δώσει λιγότερη σημασία σ’ αυτό το είδος κριτηρίων.

Ένα από τα θέματα που εκτιμώνται σ’ αυτές τις βαθμολογικές κατατάξεις, και το οποίο είναι πολύ ενδιαφέρον για τους υποψήφιους φοιτητές είναι η αναλογία καθηγητών – σπουδαστών. Αυτό έχει στόχο στο να δίνει μια άμεση θεώρηση στην διδακτική απόδοση. Ίσως να ενδιαφέρει λιγότερο τους υποψήφιους ερευνητές απ’ ότι όσους πρόκειται να βασιστούν στο πτυχίο τους. Υπάρχουν άλλωστε αδιόρατες επιρροές τις οποίες ίσως θα θέλατε να εξετάσετε περισσότερο. Τα Βρετανικά πανεπιστήμια Oxford και Cambridge διδάσκουν αρκετές εβδομάδες λιγότερο από  άλλα γειτονικά ιδρύματα. Ορισμένα πανεπιστήμια χρησιμοποιούν συχνά τους μεταπτυχιακούς φοιτητές τους για να διδάξουν τους προπτυχιακούς συναδέλφους τους (και αυτοί βεβαίως δεν περιλαμβάνονται στον αριθμό διδασκόντων της σχολής) ενώ άλλα πανεπιστήμια αντιτίθενται σ’ αυτήν την πρακτική. Σε μερικά από τα σημαντικότερα ιδρύματα, οι φοιτητές τους μπορεί να μη δουν ποτέ  τους περιώνυμους ακαδημαϊκούς των οποίων τα πορτρέτα κοσμούν τα διαφημιστικά τους έντυπα, ενώ σε άλλα οι καθηγητές αυτού του επιπέδου φροντίζουν να πραγματοποιούν τις διαλέξεις που τους αναλογούν. Και πάλι, προκειμένου να έχετε μια πληρέστερη εικόνα, αξίζει το κόπο να ερευνήσετε και πέρα από τα νούμερα που δίνουμε εδώ, όπως για παράδειγμα στα δημοσιευμένα προφίλ των ιδρυμάτων και με επίσκεψη στις ιστοσελίδες τους.