Η έρευνα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στις αρχές τον Ιανουάριο του 2005 στην 1η (πρώτη) έκδοση του Οδηγού Σπουδών για τα Βρετανικά και Αμερικανικά Πανεπιστήμια. Έχουν ανανεωθεί οι αναλύσεις των πορισμάτων των συνεντεύξεων της έρευνας με νέα στοιχεία στην έκδοση που κρατάτε στα χέρια σας.
Οι συνεντεύξεις
Λόγω της ιδιομορφίας του θέματος ήταν αναγκαίο να επικοινωνήσουμε και να πάρουμε συνεντεύξεις με υψηλά στελέχη της αγοράς εργασίας με μεγάλη εμπειρία στη στελέχωση εταιριών, στην παροχή συμβουλών επιχειρήσεων και συμβουλών εκπαίδευσης οι οποίοι να βρίσκονται σε θέσεις που κατέχουν τη δύναμη πρόσληψης. Οι προσωπικές συνεντεύξεις παρέχουν τη δυνατότητα να εξεταστούν ερωτήματα σε βάθος και επίσης βοηθούν στο να λυθούν τυχόν ασάφειες ενός ερωτηματολογίου. Το πρόβλημα συνήθως παρουσιάζεται στον περιορισμένο -συνήθως- χρόνο που έχουν τα υψηλά στελέχη στη διάθεσή τους, το οποίο λειτουργεί πολλές φορές αρνητικά για τον ερευνητή. Για αυτόν το λόγο καθορίστηκαν συγκεκριμένα ραντεβού με το 85% του δείγματος.
Η μεθοδολογία της συνέντευξης βασίστηκε σε ημί-δομημένες (semi-structured) ερωτήσεις έτσι ώστε να επιτρέψει στους συγγραφείς να ελέγχουν τη ροή της συνέντευξης και να εισχωρήσουν σε μεγαλύτερο βάθος αν χρειαστεί. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι συγγραφείς σεβάστηκαν την εμπιστευτική φύση των πληροφοριών όταν και εφόσον ζητήθηκε και προσπάθησαν μέσω της διαδικασίας των συνεντεύξεων να εξηγήσουν τη σοβαρότητα του θέματος αλλά και να μη φέρουν τα στελέχη του δείγματος σε δύσκολη θέση ούτε να «αναγκάσουν» απαντήσεις.
Οι συνεντεύξεις προτιμήθηκαν από άλλες μορφές ερωτήσεων ουσιαστικά για τρεις λόγους:
- Για να υπάρχει το προσωπικό στοιχείο στις συζητήσεις.
- Για να σιγουρευτούμε ότι οι συνεντευξιαζόμενοι θα έδιναν την απαιτούμενη βαρύτητα στην έρευνα.
- Για να θεμελιωθεί η γνωριμία, έτσι ώστε να μπορούσαμε να επικοινωνήσουμε ξανά με τα στελέχη για διευκρινίσεις και επεξηγήσεις αν χρειαζόταν.
Χαρακτηριστικά δείγματος:
Το δείγμα των ερωτώμενων ήταν αντιπροσωπευτικό του υπό έρευνα «πληθυσμού» αφού λόγω της ιδιομορφίας του θέματος η επιλογή του δείγματος βασίστηκε σε υψηλά στελέχη σχετικών ως προς τη θεματολογία του βιβλίου / οδηγού 25 μεγάλων εταιριών / οργανισμών της Ελλάδος που συνολικά απασχολούν άνω των 15.000 ατόμων. Οι συγγραφείς έπρεπε να επικοινωνήσουν και να μιλήσουν με άτομα τα οποία προέρχονται από την αγορά εργασίας, που έχουν δύναμη πρόσληψης, αποφάσεων, και με άτομα από τις διευθύνσεις προσωπικού λόγω της εμπειρίας τους σε θέματα ανάλυσης βιογραφικών, σπουδών ειδικότερα αλλά και εκπαίδευσης μέσα στην εταιρία. Επίσης, υπήρξαν και κάποιοι ακαδημαϊκοί για να εξετάσουμε αν οι τάσεις είναι κοινές μέσα από τη δική τους εμπειρία προγραμμάτων και σπουδών. Εκείνοι θα είχαν τις γνώσεις να ρίξουν φως στις ερωτήσεις μας. Επίσης έπρεπε να επιλέξουμε τις εταιρίες κατά πρώτο λόγο που προτιμούν εργασιακά οι απόφοιτοι. Μετά από έρευνα που πραγματοποιήθηκε και σύμφωνα με τους περισσότερους αναλυτές που ασχολούνται με τον προορισμό των αποφοίτων πανεπιστημίων παγκοσμίως αλλά και τις προτιμήσεις των αποφοίτων, οι εταιρίες / πολυεθνικές που βγήκαν στην επιφάνεια αναγράφονται παρακάτω:
- PriceWaterhouse Coopers
- Ernst & Young
- IBM / IΒΜ Consulting
- Morgan Stanley
- Goldman Sachs
- KPMG
- Unilever
- Procter & Gamble
- Deloitte & Touche
- HSBC
- Mars
- Cap Gemini Ernst & Young
- McKinsey & Company
- UBS Warburg
Έπρεπε λοιπόν οι συγγραφείς να μιλήσουν και να κατοχυρώσουν συμμετοχή από υπευθύνους / αντιπροσώπους των περισσοτέρων εταιριών από αυτές που απασχολούν εκατοντάδες άτομα στην Ελλάδα και γιατί ασχολούνται με πολλά αντικείμενα (π.χ. η Price Waterhouse Coopers ή η Ernst & Young έχουν Ελεγκτικό, Λογιστικό, Συμβουλευτικό, Νομικό κλάδο και έχουν επίσης στον όμιλο συμβουλευτικές υπηρεσίες σε ανθρώπινους πόρους και πληροφορικής). Μιλώντας δηλαδή με τους κατάλληλους ανθρώπους από τις συγκεκριμένες εταιρίες, θα μπορούσαμε να έχουμε ευρήματα σχετικά με αποφοίτους Λογιστικής, Χρηματοοικονομικών, Νομικής, Πληροφορικής, Διοίκησης Επιχειρήσεων γενικότερα (Διοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων, Γενικής Διοίκησης), αλλά και αποφοίτους Ελεγκτικής, Ορκωτούς Ελεγκτές και μεταπτυχιακών επαγγελματικών τίτλων, όπως ACCA, ACA, CFA, CIA, CIMA κ.λπ. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα τμήματα ανθρωπίνων πόρων που συμβουλεύουν εταιρίες έχουν ασχοληθεί με ανάγκες εκτός των παραπάνω (παροχή συμβουλών σε νοσοκομειακά στελέχη, γραμματειακό προσωπικό, φαρμακευτικές εταιρίες τσιμεντοβιομηχανίες, εταιρίες τηλεπικοινωνιών, κρατικές υπηρεσίες κ.λπ.), οπότε η συμβολή τους αλλά και η συμβουλή τους θα ήταν πολύτιμη. Στα παραπάνω συνηγορεί και το γεγονός ότι η αναζήτηση στελεχών στην αγορά εργασίας πηγάζει από τις υπηρεσίες, τη βιομηχανία και το εμπόριο: «Κυρίαρχο ρόλο στη ζήτηση στελεχών έπαιξαν το δωδεκάμηνο Ιουλίου `03 - Ιουνίου `04 οι υπηρεσίες, η βιομηχανία και το εμπόριο, αντιπροσωπεύοντας το 75% επί του συνόλου των αγγελιών που δημοσιεύτηκαν, σύμφωνα με την έκθεση της KANTOR Humanis για τη συγκριτική ανάλυση της ζήτησης στελεχών επιχειρήσεων τα τελευταία δύο έτη (Ιούλιος 2002-Ιούνιος 2004)», HR magazine, Σεπτέμβριος 2004, # 1, σελ. 18.
Το σημαντικό επίσης είναι ότι οι ερωτήσεις που θα δέχονταν δεν θα ήταν κλασικές. Σε κάποιες θα έπρεπε να παίξουν και το ρόλο του συμβούλου για το τι θα έκανε ένας υποψήφιος σήμερα. Σε κάποιες άλλες θα μας έλεγαν τι παίζει ρόλο στις σπουδές ενός υποψηφίου. Τι ουσιαστικά «βλέπουν» οι εταιρίες. Τα στελέχη / επιχειρηματίες που συμμετέχουν στην έρευνα του βιβλίου και βοήθησαν στα πορίσματα είναι οι:
Οι εταιρίες / οργανισμοί που συμμετείχαν (αλφαβητικά) μέσω στελέχους / στελεχών ήταν:
Alpha Bank, Aspis Bank, BCA, Coca Cola Hellas, COMPACT, COSMOS, Deloitte and Touche, Egon Zehnder, Ernst & Young, Forum Executive Training, Globaltraining, HR Magazine, Info - quest, International Management Studies, Intralot, KANTOR, Kariera, KPMG, Minerva Insurance, Netwiz, Network, PPS, Price Waterhouse Coopers, SIEMENS, TELLAS, TIM, ΧΑ.
Το ερωτηματολόγιο:
Το τελικό ερωτηματολόγιο που σχεδιάστηκε από τους συγγραφείς αποτελείται από 10 ερωτήσεις συν δημογραφικά και περιελάμβανε θέματα σχετικά με το σκοπό της έρευνας (όλες οι ερωτήσεις αναλύονται παρακάτω). Ήταν σημαντικό να βρεθούν οι κατάλληλες ερωτήσεις που θα βοηθήσουν στην ανάλυση των σχετικών θεμάτων που προβληματίζουν καθώς και η κατάλληλη σειρά.
Οι 10 ερωτήσεις του ερωτηματολογίου συστάθηκαν στα ελληνικά αρχικά και μετέπειτα μεταφράστηκαν στην αγγλική γλώσσα. Όλες οι ερωτήσεις ήταν σχετικές με την εκπαίδευση στα πανεπιστήμια Αγγλίας και Αμερικής στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό όσον αφορά το επίπεδο των αποφοίτων και τη σύνδεση των αποφοίτων αυτών με την αγορά εργασίας καθώς και τις επαγγελματικές πιστοποιήσεις. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η έρευνα αυτή αλλά και όλο το βιβλίο δεν επιχειρεί να συγκρίνει τα αγγλόφωνα πανεπιστήμια με άλλα πανεπιστήμια από κάποια άλλη χώρα. Απλά, επιχειρεί να βοηθήσει γονείς, υποψηφίους και φοιτητές στη μεθοδολογία εκπαίδευσης, στους ακαδημαϊκούς όρους, στην αναγνωρισιμότητα, τις τάσεις της αγοράς έτσι ώστε να βοηθήσει τους αναγνώστες και στη λήψη των κατάλληλων αποφάσεων αλλά και στη συνέχεια της φοιτητικής ζωής ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να βρεθεί η λύση σε κάποιο πανεπιστημιακό πρόβλημα. Τέλος, οι ερωτήσεις έπρεπε να είναι «διαχρονικές» έτσι ώστε να επακολουθήσει πιο εύκολα μία συγκριτική μελέτη / έρευνα τα επόμενα χρόνια -στις επόμενες εκδόσεις του βιβλίου- για να παρακολουθούνται οι τάσεις στους κλάδους σπουδών, στη γνώμη του δείγματος για τα καλύτερα πανεπιστήμια και για τις τάσεις στην αγορά εργασίας σε σχέση με τους κλάδους σπουδών.
Χρήσιμες πληροφορίες:
- Οι ερωτώμενοι απάντησαν σε όλες τις ερωτήσεις με προθυμία (εκτός από δύο που συμπληρώθηκαν κατά το 80%).
- Όλοι οι συμμετέχοντες δέχθηκαν να συμμετάσχουν ονομαστικά στην έρευνα.
- Δεν υπήρχαν άγνωστοι εκπαιδευτικοί όροι στο ερωτηματολόγιο.
- Η επεξεργασία και ανάλυση των απαντήσεων έγινε ποιοτικά, μετά από συζήτηση επί των απαντήσεων (με το 77% του δείγματος) από τους συγγραφείς.
Χρονική περίοδος:
Η έρευνα αυτή πραγματοποιήθηκε από τον Απρίλιο μέχρι τον Οκτώβριο του 2004, στο τελευταίο στάδιο της συγγραφής της 1ης έκδοσης του βιβλίου. Στο διάστημα αυτών των μηνών το δείγμα ήταν πολύ απασχολημένο, λόγω του έντονου φόρτου εργασίας μετά το Πάσχα, των Ολυμπιακών Αγώνων που πίεζαν όλες τις εταιρίες με ξεχωριστό τρόπο, των κατασκευαστικών έργων στην Αθήνα που έκαναν το έργο το δικό μας περισσότερο δύσκολο, αλλά και της πρόσφατης αλλαγής (2004) της κυβέρνησης και υπουργών στα θέματα εκπαίδευσης. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η χρονική στιγμή της έρευνας παίζει ουσιαστικό ρόλο στα πορίσματα της έρευνας και οι συγγραφείς έχουν σκοπό να ανανεώσουν την έρευνα στην 3η έκδοση που αναμένεται να ολοκληρωθεί το καλοκαίρι του 2006, έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα αλλά και στο έτος συγγραφής όσο το δυνατόν περισσότερο.
Περιορισμοί / Όρια έρευνας:
Όπως είναι κατανοητό, η έρευνα αυτή έχει και κάποια λογικά όρια που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη των αναγνωστών για την καλύτερη κατανόηση των πορισμάτων της έρευνας. Το δείγμα θεωρείται ικανοποιητικό αφού αντιπροσωπεύει τις πιο «επιθυμητές» εταιρίες των αποφοίτων πανεπιστημίων, αλλά φυσικά ένα μεγαλύτερο δείγμα θα ήταν ακόμη πιο αντιπροσωπευτικό. Επίσης, θα πρέπει να σημειωθεί ότι λόγω της αλλαγής της κυβέρνησης και των σχετικών αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αναγνώριση των πτυχίων που χορηγούν τα Αγγλόφωνα ιδρύματα μέσω των Κέντρων Ελευθέρων Σπουδών στην Ελλάδα, εξελίξεις αναμένονταν στα θέματα αναγνώρισης και αυτό φάνηκε στις απαντήσεις του δείγματος. Ελπίζουμε ότι στην επόμενη έκδοση του βιβλίου τα πράγματα να έχουν ξεκαθαρίσει. Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα πορίσματα αφορούν περισσότερο άτομα που θέλουν να ασχοληθούν με κλάδους σπουδών σχετικούς με τη διοίκηση των επιχειρήσεων και τους παρεμφερής χώρους (Οικονομικά, Λογιστική, Χρηματοοικονομικά, Ανθρώπινοι πόροι, Εσωτερικός και Εξωτερικός Έλεγχος, Μάνατζμεντ κ.λπ.) και όχι όλους τους κλάδους σπουδών.
Τα πορίσματα της έρευνας:
Τα κύρια πορίσματα από την έρευνα παρουσιάζονται παρακάτω συνοπτικά σε επτά σημεία: